Araç Tekniği

Araç tekniği, sürücü adaylarının aracı daha iyi tanımasını, temel sistemleri öğrenmesini ve güvenli sürüş için gerekli kontrolleri yapabilmesini sağlar. Motor, güç aktarma organları, fren, direksiyon, aydınlatma, yağlama, soğutma ve bakım sistemleri araç tekniğinin temel konuları arasında yer alır.

Motor Nedir?

Motor, yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik yani hareket enerjisine çeviren makinedir. Günlük araçlarda benzinli, LPG’li, dizel ve elektrikli motor türleri kullanılmaktadır.

4 Zamanlı Motorun Çalışma Prensibi

Aracın ve Motorun Temel Sistemleri

Araçlar birçok sistemin birlikte çalışmasıyla hareket eder. Bu sistemlerin düzenli kontrol edilmesi hem güvenlik hem de aracın uzun ömürlü olması açısından önemlidir.

Yağlama Sistemi ve Motor Yağı Kontrolü

Yağlama sistemi, motor içinde çalışan parçaların sürtünmesini azaltır ve parçaların daha uzun ömürlü olmasına yardımcı olur. Motor yağı belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve gerektiğinde değiştirilmelidir.

Motor Yağı Nasıl Kontrol Edilir?

• Araç düz bir zemine park edilir.
• Motor çalışıyorsa kapatılır ve birkaç dakika beklenir.
• Yağ çubuğu çıkarılır, temiz bir bezle silinir ve tekrar yerine takılır.
• Yağ çubuğu yeniden çıkarılarak seviye kontrol edilir.
• Yağ seviyesi minimum ile maksimum çizgileri arasında olmalıdır.
• Yağ seviyesi düşükse uygun motor yağı eklenmelidir.

Motor yağı minimum seviyenin altındaysa motor parçaları sürtünerek çalışır ve araçta aşırı ısınma meydana gelebilir. Yağ seviyesi maksimumun üzerindeyse araç yağ yakabilir ve egzozdan mavi duman çıkabilir.

Araca Binmeden Önce Yapılması Gereken Kontroller

Araca binmeden önce yapılacak basit kontroller, güvenli sürüş için büyük önem taşır. Bu kontroller hem aracın güvenliğini hem de trafikte oluşabilecek riskleri azaltır.

• Lastiklerin havası ve genel durumu kontrol edilmelidir.
• Aracın çevresinde kalkışı engelleyecek bir durum olup olmadığına bakılmalıdır.
• Motor kaputu açılarak yağ, su ve hidrolik seviyeleri kontrol edilmelidir.
• Radyatör ve genleşme kabında yeterli su olup olmadığına bakılmalıdır.
• Hortumlarda, bağlantılarda veya motor altında sızıntı olup olmadığı kontrol edilmelidir.
• Cam silecek suyu kontrol edilmeli, eksikse tamamlanmalıdır.

Araca Binildiğinde Yapılması Gerekenler

Sürücü Koltuğu Ayarı

Sürücü koltuğu; pedallara rahat basılacak, direksiyon kolay tutulacak ve görüş açısı engellenmeyecek şekilde ayarlanmalıdır.

Ayna Ayarları

İç ayna aracın arka kısmını gösterecek şekilde, sağ ve sol dış aynalar ise aracın yan tarafını ve arka kapı kolunu görecek şekilde ayarlanmalıdır.

Kör Nokta Nedir?

Dış aynaların tam olarak göstermediği alanlara kör nokta denir. Şerit değiştirme ve geçişlerde yalnızca aynalara bakmak yeterli değildir; baş omuz hizasına çevrilerek kör nokta mutlaka kontrol edilmelidir.

Emniyet Kemeri

Emniyet kemeri, kaza anında sürücü ve yolcuların yaralanma veya ölüm riskini azaltan en önemli güvenlik donanımlarından biridir. Araç hareket etmeden önce mutlaka takılmalıdır.

Aracın Çalıştırılması ve Kalkış

• Sürücü koltuğu, aynalar ve emniyet kemeri ayarlanır.
• Vites boşa alınır.
• Debriyaj ve fren kontrol edilir.
• Kontak çevrilerek gösterge ışıkları kontrol edilir.
• Motor çalıştırılır ve motor sesi dinlenir.
• Debriyaja basılarak araç 1. vitese alınır.
• Debriyaj yavaşça bırakılırken hafif gaz verilerek araç hareket ettirilir.

Seyir halinde gereksiz yere ayağın debriyaj üzerinde tutulması debriyaj balatasının aşınmasına ve yakıt tüketiminin artmasına neden olabilir.

Göstergeler ve Uyarı Lambaları

Gösterge sistemi, araçta oluşabilecek arıza veya uyarıları sürücüye ışıklı ya da sesli olarak bildirir. Sürücünün bu uyarıları dikkate alması gerekir.

Motorun Hararet Yapma Sebepleri

• Vantilatör kayışının gevşemesi veya kopması
• Soğutma suyunun azalması veya bitmesi
• Termostatın arızalı olması
• Devirdaim pompasının arızalanması
• Radyatör peteklerinin tıkanması
• Fan motorunun çalışmaması
• Aracın aşırı yüklü veya devirsiz kullanılması

Hararet Yapan Araca Nasıl Müdahale Edilir?

• Araç güvenli bir yere alınır ve vites boşa alınır.
• Kalorifer sıcak konuma getirilerek çalıştırılır.
• Kaput açılır ve motorun soğuması beklenir.
• Radyatör kapağı dikkatli şekilde ve kalın bir bez yardımıyla gevşetilir.
• Eksikse uygun seviyeye kadar ılık su eklenir.
• Hararet devam ediyorsa araç stop edilir ve servis çağırılır.

Araç Bakımları

Günlük Bakım

• Lastiklerin durumu kontrol edilir.
• Motor yağı seviyesi kontrol edilir.
• Soğutma suyu seviyesi kontrol edilir.
• Fren hidroliği kontrol edilir.
• Aydınlatma ve ikaz sistemleri kontrol edilir.

Haftalık Bakım

• Vantilatör kayışı gerginliği kontrol edilir.
• Akü kutup başları kontrol edilir.
• Akü yüzeyi temizlenir.
• Elektrolit seviyesi uygunsa kontrol edilir.

Periyodik Bakım

• Motor yağı ve yağ filtresi değiştirilir.
• Yakıt ve hava filtreleri kontrol edilir veya değiştirilir.
• Fren sistemi kontrol edilir.
• Triger kayışı kontrol edilir.
• Vites kutusu ve diferansiyel yağ seviyesi kontrol edilir.

Akü Kontrolü

Akü, aracın elektrik ihtiyacını karşılayan ve marş sistemine enerji sağlayan önemli bir parçadır. Kutup başlarında oksitlenme varsa sıcak su veya uygun temizleyicilerle temizlenmelidir.

Lastik Değişimi

Lastikler aracın yol ile temasını sağlar. Lastik hava basıncı, aracın yol tutuşu, fren mesafesi ve yakıt tüketimi üzerinde doğrudan etkilidir.

Lastik Değişimi Nasıl Yapılır?

• Araç güvenli bir yere çekilir.
• Dörtlü ikaz lambaları yakılır ve el freni çekilir.
• Reflektör yerleştirilir ve güvenlik önlemleri alınır.
• Bijon somunları gevşetilir.
• Araç kriko ile kaldırılır.
• Patlak lastik çıkarılır ve stepne takılır.
• Bijonlar karşılıklı olarak sıkılır.
• Araç krikodan indirilir ve bijonlar tamamen sıkılır.

Karlı Havalarda Zincir Takımı

Karlı ve buzlu havalarda zincir, çekiş sağlayan tekerleklere takılır. Zincir takıldıktan sonra kısa bir mesafe ilerlenir ve zincirin boşluğu yeniden kontrol edilerek sıkılığı ayarlanır.

Aracın Durdurulması Gereken Durumlar

Bazı uyarı lambaları yandığında aracı kullanmaya devam etmek ciddi arızalara neden olabilir. Bu nedenle sürücü, uyarıları dikkate almalı ve gerekli durumda aracı güvenli şekilde durdurmalıdır.

• Şarj lambası yanarsa elektrik üretimi durmuş olabilir.
• Yağ lambası yanarsa motor hemen stop edilmelidir.
• Hararet yükselirse araç güvenli şekilde durdurulmalı ve soğutma sistemi kontrol edilmelidir.
• Fren sisteminde anormallik varsa araç kullanılmamalıdır.